Alkolmetreye Üflemeyi Reddetmek
Trafik çevirmelerinde sürücülerin en çok tereddüt ettiği ve haklarında en ağır idari yaptırımların uygulandığı konulardan biri, şüphesiz ki alkolmetre (alkolölçer) cihazına üflemeyi reddetme durumudur. Peki, alkolmetreye üflememeyi tercih etmek doğrudan "alkollü araç kullanmak" anlamına mı gelir? Kolluk kuvvetlerinin bu süreçte uyması gereken usul kuralları nelerdir?
Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin emsal kararları, sürücülerin haklarını koruyan ve usul eksikliklerini mutlak iptal sebebi sayan çok önemli içtihatlar oluşturmuştur.
1.Bilgilendirme ve İmzalı Tutanak Şarttır
İçişleri Bakanlığı’nın ilgili genelgesi ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre bir sürücünün sadece cihazı reddetmesi, otomatik olarak cezanın hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Kolluk görevlilerinin şu adımları eksiksiz uygulaması zorunludur:
Sürücüye, cihazı reddetmesi halinde uygulanacak kanuni müeyyideler (idari para cezası ve ehliyetin geri alınması) bilgilendirilmelidir.
Cihazdan "Red Çıktısı" alınmalıdır.
Bu red durumuna ilişkin ayrı bir "Bilgilendirme/Red Tutanak" tanzim edilmelidir.
Bu tutanak en az iki kolluk görevlisi tarafından imzalanmalı ve sürücüye de imzalattırılmalıdır (Sürücü imtina ederse "imtina etti" şerhi düşülmelidir).
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas: 2025/3224, Karar: 2025/9892, Tarih: 09.09.2025 ilamına göre, bilgilendirme tutanağının düzenlenmemesi "mutlak iptal sebebidir". Olay yerindeki kamera kayıtlarına bakılarak "sürücü sözlü olarak bilgilendirilmiştir" iddiası geçerli kabul edilmez. Tutanak yoksa, kesilen ceza ve ehliyet geri alma işlemi usulsüzdür ve iptal edilmelidir.
2. Tıbbi Gerçekler ve Zaman Farkı
Sürücü alkolmetreye üflemeyi reddedip, kan tahlili yapılmasını talep ederek en yakın sağlık kuruluşuna götürüldüğünde, zamanlama hayati bir önem taşır. Yargıtay Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas: 2021/16085, Karar: 2021/15954, Tarih: 30.11.2021 ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas: 2022/543, Karar: 2022/648, Tarih: 17.01.2022 kararlarında tıbbi kuralları temel almıştır. Tıbben, her bir saatte kişinin kanındaki alkol oranı ortalama 0.15 promil düzeyinde azalma gösterir.
Eğer trafik çevirmesi ile hastanede kan tahlili yapılması arasında geçen süre, alkolmetreden alınan yüksek değerin hastanede "negatif (0.00)" çıkmasını tıbben imkansız kılıyorsa; Yargıtay, polis tarafından ilk tespit anında sürücünün alkol oranının yasal sınırın altında kaldığını kabul etmektedir.
3. Haklı Sebep ve Kast Unsuru
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas: 2022/2238, Karar: 2022/7034, Tarih: 07.04.2022 kararında, olayların sadece matematiksel veya usuli değil, "insani ve durumsal" koşullarını da değerlendirmektedir. Örneğin, bulaşıcı bir salgın hastalığı (Covid-19) döneminde, ortak kullanılan bir cihaza ağız temas ettirmekten imtina edip kan tahlili talep etmek, "kabahat işleme kastı" olarak yorumlanamaz. Kişinin kendisini koruma içgüdüsü ile hareket etmesi, suçun/kabahatin manevi unsuru olan "kast"ı ortadan kaldırır.
4. İtiraz Süreci ve Görevli Mahkeme
Alkolmetreye üflememek nedeniyle kesilen idari para cezasına ve ehliyetin geri alınması işlemine karşı Sulh Ceza Hakimliklerine itiraz edilmelidir.
Geçmişte ehliyet geri alma işlemlerinin idari yargıda görülmesi yönündeki tartışmalar, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin verdiği karar ile çözüme kavuşturulmuş ve her iki işlemin de (para cezası ve ehliyet geri alma) doğrudan adli yargının (Sulh Ceza Hakimliği) görev alanında kaldığı kesinlik kazanmıştır. (7. Ceza Dairesi, Esas: 2014/20569, Karar: 2014/20858, Tarih: 09.12.2014)
5.Yargıtay Kararları
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2025/3224, Karar No: 2025/9892, Karar Tarihi: 09.09.2025 kararında, alkolmetreye üflemeyi reddeden sürücüye karşı izlenmesi gereken usulü kesin çizgilerle belirlemiştir. Sürücü reddettiğinde cihazdan "red çıktısı" alınmalı, bu duruma ilişkin ayrı bir bilgilendirme tutanağı tanzim edilmeli ve bu tutanak en az iki kolluk görevlisi ile reddeden kişi tarafından imzalanmalıdır. Somut olayda, red çıktısı alındıktan sonra herhangi bir tutanak düzenlenmediği için idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma işlemleri usule aykırı bulunmuştur. Mahkeme, "bilgilendirme tutanağının düzenlenmemesinin mutlak iptal sebebi olduğunu" ve kamera kayıtlarına dayanarak "sürücünün sözlü olarak bilgilendirildiği" iddiasının hukuken geçersiz olduğunu vurgulayarak yaptırımların iptaline karar vermiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2023/37, Karar No: 2023/1, Karar Tarihi: 09.01.2023 kararında, Covid-19 salgını döneminde gerçekleşen olayda sürücü, hijyen endişesiyle alkolmetreyi üflemek yerine kan tahlili yapılmasını talep etmiştir. Yargıtay, solunum yoluyla bulaşan bir hastalık sırasında ortak kullanılan bir cihaza ağız temasından imtina edilmesinin "kabul edilebilir" ve insani bir durum olduğunu belirtmiştir. Olaydan yaklaşık 1 saat 35 dakika sonra hastanede yapılan kan tahlilinde alkol bulunmaması da sürücünün endişesinin haklılığını desteklemiştir. Kişinin kendisini koruma amacıyla alternatif bir yöntem (kan tahlili) talep etmesinin, "alkollü araç kullanma" veya "kabahat işleme" kastı olarak yorumlanamayacağı gerekçesiyle kabahat fiilinin unsurlarının oluşmadığına hükmedilerek cezai işlem iptal edilmiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2014/20569, Karar No: 2014/20858, Karar Tarihi: 09.12.2014 kararında , alkolmetreye üflememek nedeniyle uygulanan idari para cezası ile sürücü belgesinin geri alınması işlemlerinin yargısal denetim sürecine ışık tutar. Yargıtay, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi uyarınca, aynı fiil kapsamında hem idari para cezası hem de ehliyet geri alma işlemi tesis edilmişse, bu işlemlere yönelik hukuka aykırılık iddialarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Mahkemelerin bu iki işlemi ayrı ayrı ele alarak görevsizlik kararı vermesi usule aykırı bulunmuş; Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarıyla da uyumlu olarak, her iki işlemin denetiminde adli yargının (Sulh Ceza Hakimliği) görevli ve yetkili olduğu teyit edilmiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2022/2238, Karar No: 2022/7034, Karar Tarihi: 07.04.2022 kararında , bir başka salgın dönemi olayında da Yargıtay benzer bir hukuki değerlendirme yapmıştır. Sürücünün alkolmetreyi üflemek istememe sebebinin alkollü araç kullanmak değil, yeni başlamış olan salgın hastalığı sebebiyle duyduğu hijyen endişesi olduğu kabul edilmiştir. Olaydan 1 saat sonra doktor nezaretinde yapılan alkol ölçümünde alkol bulunmaması, sürücünün iyi niyetini ve alternatif yollara (kan tahlili) başvurma isteğinin meşruiyetini ortaya koymuştur. Bu durum, kabahatin manevi unsuru olan "kast"ı ortadan kaldırdığından, yüklenen kabahat fiilinin unsurları itibarıyla oluşmadığı sonucuna varılarak idari yaptırımlar kaldırılmıştır.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2021/16085, Karar No: 2021/15954, Karar Tarihi: 30.11.2021 kararında , alkolmetre ölçümü ile hastane kan tahlili arasındaki zaman farkının hukuki değerlendirmesine dair emsal bir ilkeyi bu kararla somutlaştırmıştır. Olayda, polis ölçümü ile hastane ölçümü arasında 1 saat 45 dakikalık bir fark bulunmaktadır. Kararda, "tıbben her bir saatte kişinin kanındaki alkol oranının 0.15 promil düzeyinde azalma göstereceği" bilimsel gerçeği esas alınmıştır. Polis tarafından 1.08 promil olarak tespit edilen bir değerin, 1 saat 45 dakika sonra "negatif" çıkması tıbben mümkün olmadığından; Yargıtay, polisler tarafından ilk ölçümün yapıldığı sırada dahi sürücünün alkol oranının yasal sınırın altında kaldığının kabul edilmesi gerektiğine hükmetmiş ve yaptırımları iptal etmiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Esas No: 2022/543, Karar No: 2022/648, Karar Tarihi: 17.01.2022 kararında , zaman farkının hukuki sonucu irdelenmiştir. Alkolmetre cihazı ile yapılan ölçüm (00:24) ile hastanede alınan kan numunesi (01:03) arasında 39 dakikalık bir süre farkı vardır. Alkolmetrede 0.53 promil olarak görünen değerin, hastanede "negatif" olarak raporlanması, tıbben her saatte 0.15 promil azalma kuralı çerçevesinde 39 dakikalık sürede mümkün değildir. Yargıtay, bu bilimsel veriyi esas alarak, polisler tarafından alkol değerinin tespitinin yapıldığı ilk anda dahi kabahatlinin alkol oranının yasal sınırın altında kaldığının kabulü gerektiğini belirtmiş; bu mantık çerçevesinde uygulanan idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma kararlarını ayrı ayrı iptal etmiştir.
