01 Blog
10-11-26
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Sürücü Belgesinin Geri Alınmasının İnfaz Zamanı

TCK m. 53/6 ve HAGB’nin Hukuki Niteliği

TCK m. 53/6’da açıkça şu düzenleme yer almaktadır

“Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkumiyet halinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere, bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.”

Buna göre sürücü belgesinin geri alınması, mahkemenin takdirine bağlı bir güvenlik tedbiridir. Tedbir, kural olarak hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ancak süresi cezanın tümüyle infazından sonra işlemeye başlar.

HAGB ise CMK m. 231 uyarınca, “kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder.” Yargıtay, HAGB kararının bünyesinde iki ayrı karar barındırdığını vurgulamaktadır:

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bünyesinde biri açıklanmaması nedeniyle henüz hukuki varlık kazanmayan, bu niteliği itibariyle de gerek olağan gerekse olağanüstü kanun yolları denetimine konu olamayacak hüküm ile, bu hükmün hukuki varlık kazanmasını belirli bir süre engelleyen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından oluşan iki ayrı kararı barındırmaktadır.” (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2015/14043 E., 2015/17046 K.; benzer şekilde 2023/5178 E., 2023/4144 K.)
 

Bu nedenle HAGB kararı verildiğinde ortada henüz açıklanmış ve kesinleşmiş bir hüküm bulunmadığından, sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin tedbirin infazı da mümkün olmayacaktır.
 

YARGITAY KARARLARI ÖZETİ 
 

Yargıtay 9. Ceza Dairesi – 2009/13556 E., 2009/10454 K.
Kararda, HAGB uygulanan sanık hakkında sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilmesi ve bu tedbirin derhal infaz edilmek istenmesi değerlendirilmiştir. Yargıtay, HAGB nedeniyle açıklanmış ve kesinleşmiş bir hüküm bulunmadığını belirtmiştir:

“5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53/6. Maddesinde sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin kararın hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe gireceği ve süresinin cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlayacağı hususunun yer aldığı, mahkemece verilen mahkumiyet kararı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinin uygulandığı, dolayısıyla açıklanmış ve kesinleşmiş bir hüküm bulunmadığından sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin tedbirin ancak hükmün açıklanmasından sonra kararın kesinleşmesiyle yürürlüğe gireceği, mahkumiyet hükmü açısından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanık hakkında uygulanan sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin güvenlik tedbirinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerekeceği…”
 

Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2012/26635 E., 2012/22407 K.
Bu kararda Adalet Bakanlığı, HAGB kararı sonrası ortada hüküm bulunmadığından sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin hüküm kurulamayacağını ileri sürmüştür. Yargıtay ise tedbirin hükmün içeriğine dahil olduğunu, ancak hüküm açıklanmadıkça infaz edilemeyeceğini belirtmiştir:

“5237 sayılı TCK’nın 53/6. maddesinin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra uygulanması, hangi sırada yapılmış olursa olsun bu güvenlik tedbirinin hükmün içeriğine dâhil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği ve hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilemeyeceği…”

Sonuçta Bakanlığın “HAGB halinde sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilemez” yönündeki kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir. Yargıtay’a göre tedbire karar verilebilir; fakat infaz edilemez.
 

Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2014/12666 E., 2014/17603 K.
Denizli 2. Sulh Ceza Mahkemesi, HAGB ile birlikte sanığın sürücü belgesinin 3 ay süreyle geri alınmasına ve geri almanın karar kesinleştiğinde yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Adalet Bakanlığı, HAGB sonrası ortada hüküm bulunmadığından sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin hüküm kurulamayacağını ileri sürmüştür. Yargıtay, tedbirin hükmün içeriğine dahil olduğunu ve hüküm açıklanmadıkça infaz edilemeyeceğini şu sözlerle vurgulamıştır

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra uygulanmış olmasının, hangi sırada yapılmış olursa olsun anılan güvenlik tedbirinin hükmün içeriğine dahil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği ve hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilemeyeceği…”

Sonuçta kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir. Yargıtay, HAGB kararında sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilmesinde isabetsizlik görmemiş ancak infazın hüküm açıklanmadıkça yapılamayacağını kabul etmiştir.
 

Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2015/14043 E., 2015/17046 K.
Somut olayda mahkeme HAGB ile birlikte sanığın sürücü belgesinin 6 ay süreyle geri alınmasına karar vermiş; itiraz mercii ise sürücü belgesinin geri alınması işleminin denetim süresi sonunda başlatılmasına hükmetmiştir. Yargıtay, HAGB kararının iki ayrı karar barındırdığını ve TCK m. 53/6 tedbirinin hüküm açıklanmadıkça infaz edilemeyeceğini belirtmiştir

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bünyesinde biri açıklanmaması nedeniyle henüz hukuki varlık kazanmayan… hüküm ile, bu hükmün hukuki varlık kazanmasını belirli bir süre engelleyen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından oluşan iki ayrı kararı barındırmaktadır. 5237 sayılı TCK’nın 53/6. maddesinin, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra uygulanması, bu güvenlik tedbirinin hükmün içeriğine dâhil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği ve hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilemeyeceği anlaşılmakla kanun yararına bozma isteğinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.”

Sonuçta  Ağır Ceza Mahkemesi kararı kanun yararına bozulmuştur. Yargıtay, “denetim süresi sonunda infaz” şeklindeki yaklaşımı da doğru bulmamış; infazın hükmün açıklanması ve kesinleşmesi şartına bağlı olduğunu vurgulamıştır.
 

Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2018/6780 E., 2019/210 K.
Ordu 2. Asliye Ceza Mahkemesi, sanık hakkında HAGB ve 6 ay süreyle sürücü belgesinin geri alınmasına karar vermiştir. İtiraz mercii, “hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde hak yoksunluklarına hükmedilemeyeceği” gerekçesiyle bu kararı kaldırmıştır. Yargıtay, bu yaklaşımı doğru bulmayarak şu tespiti yapmıştır

“5237 sayılı TCK’nın 53/6. maddesinde yer alan … düzenlemesinin, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirken uygulanmış olması, hangi sırada yapılmış olursa olsun bu güvenlik tedbirinin hükmün içeriğine dahil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği ve hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilemeyeceği anlaşılmakla kanun yararına bozma isteğinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.”

Sonuçta Ordu 1. Ağır Ceza Mahkemesi kararı kanun yararına bozulmuştur. Yani HAGB kararında TCK m. 53/6 tedbirine yer verilmesi mümkündür; ancak bu tedbir hüküm açıklanmadıkça infaz edilemez.
 

Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2023/5178 E., 2023/4144 K.

Marmaris 2. Asliye Ceza Mahkemesi, sanık hakkında HAGB ve 6 ay süreyle sürücü belgesinin geri alınmasına karar vermiştir. Karar kesinleştikten sonra sürücü belgesinin geri alınmasına yönelik ceza fişi düzenlenerek infaza gönderilmiştir. Sanık müdafisinin infazın durdurulması talebi reddedilmiş; itiraz da reddedilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, “hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen ve cezasının infazına başlanılmamış olan sanığın cezasının tamamen infazından sonra … sürücü belgesinin 6 ay süreyle geri alınmasına ilişkin kararın infazına başlanılması gerektiği” görüşünü ileri sürmüştür. Yargıtay, bu görüşü yerinde bularak şu gerekçeyi tekrarlamıştır

“5237 sayılı TCK’nın 53/6. maddesinin, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra uygulanması, bu güvenlik tedbirinin hükmün içeriğine dâhil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği ve hüküm açıklanmadığı sürece infaz edilemeyeceği anlaşılmakla kanun yararına bozma isteğinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.”

Sonuçta Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi kararı kanun yararına bozulmuştur. Bu karar, HAGB sonrası sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin ceza fişi düzenlenip infaza başlanmasının hukuka aykırı olduğunu açıkça göstermektedir.
 

3. Uygulama Sonuçları ve Pratik Notlar

Yargıtay kararları birlikte değerlendirildiğinde şu sonuçlara ulaşılabilir:
 

HAGB kararında TCK m. 53/6 uyarınca sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2012 ve 2014 tarihli kararları, “HAGB varsa sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilemez” görüşünü reddetmiştir. Tedbir, hükmün içeriğine dahildir.
 

Ancak HAGB kararı verildiğinde ortada açıklanmış ve kesinleşmiş bir hüküm bulunmadığından, sürücü belgesinin geri alınması tedbiri infaz edilemez. Bu nedenle karar kesinleşir kesinleşmez ceza fişi düzenlenerek infaza gidilmesi hukuka aykırıdır. İnfazın durdurulması gerekir.
 

Denetim süresi iyi halli geçerse dava düşer; sürücü belgesinin geri alınması tedbiri uygulanmaz. HAGB’nin temel sonucu budur.
 

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenirse veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa hüküm açıklanabilir. Hüküm açıklandıktan ve kesinleştikten sonra TCK m. 53/6 tedbiri yürürlüğe girer.
 

Tedbirin süresi, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Yani hüküm kesinleşse bile mahkemenin belirlediği süre hemen başlamaz; önce cezanın infazı tamamlanır.
 

“Denetim süresi sonunda sürücü belgesi geri alınır” şeklinde otomatik bir infaz anlayışı doğru değildir. Yargıtay 2015 tarihli kararında bu yaklaşımı bozmuştur. Belirleyici olan, hükmün açıklanıp kesinleşmesi ve cezanın tümüyle infaz edilmesidir.
 

Yasal Uyarı:

Bizi Takip Edin

WhatsApp Icon