Israrlı Takip Suçu (tck 123/a) Nedir?
Israrlı takip eylemleri, uzun süre yalnızca kişilerin huzur ve sükununu bozma veya tehdit suçları kapsamında değerlendirilmekteydi. Ancak 12.05.2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na (TCK) eklenen 123/A maddesi ile “ısrarlı takip” bağımsız bir suç haline getirilmiştir. Bu düzenleme, özellikle kadına yönelik şiddetle mücadelede önemli bir boşluğu doldurmuş; ancak suçun mağduru ve faili yönünden cinsiyet temelli bir ayrım öngörülmemiştir.
Bu yazıda, ısrarlı takip suçunun unsurları, nitelikli halleri, şikâyet süresi, zamanaşımı ve Yargıtay içtihatlarına yer verilecektir.
1. TCK m. 123/A Madde metni şu şekildedir:
(1) Israrlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Suçun;
a) Çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi,
b) Mağdurun okulunu, işyerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması,
c) Hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi,
hâlinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(3) Bu maddede düzenlenen suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.
Görüldüğü üzere, temel amaç mağdurun henüz daha ağır bir şiddet eylemine maruz kalmadan önce korunmasıdır. Suçun soruşturulması şikâyete bağlı olmakla birlikte, uzlaşma kapsamı dışında tutulmuştur (CMK m. 253/3).
2. Suçun Unsurları
2.1. Maddi Unsur: Seçimlik Hareketler
Suç, iki ana seçimlik hareketten oluşur:
a) Fiziken takip etmek: Mağdurun peşinden gitmek, konutunun çevresinde dolaşmak, iş yerinde veya okulunda sürekli olarak gözlenmesini sağlamak. Örneğin, Yargıtay bir kararında, failin eski eşinin evinin önünde defalarca beklemesi ve arabanın üzerine not bırakmasını fiziki takip olarak değerlendirmiştir.
b) Temas kurmaya çalışmak: Bu seçimlik hareket üç alt türde gerçekleşir:
-Haberleşme ve iletişim araçları (telefon, mektup, e-posta, faks vb.),
-Bilişim sistemleri (WhatsApp, Instagram, Twitter, Facebook gibi sosyal medya platformları dahil),
-Üçüncü kişiler (failin, mağdurla temas kurması için başka bir kişiyi aracı olarak kullanması).
2.2. Israr Unsuru
Israr, hareketlerin tekrarlanması suretiyle oluşur. Kanunda kaç kez tekrarlanması gerektiğine ilişkin katı bir sayı bulunmamaktadır. Ancak Yargıtay içtihatlarına göre en az iki hareket gerekmekle birlikte, her iki hareketin de ısrarı oluşturması zorunlu değildir. Önemli olan, mağdurun rahatsızlığını fail bildirmesine rağmen eylemlerin sürmesidir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 2019/12883 sayılı kararında, aynı gün içinde bir mesaj atılması ve bir kez aranması ısrar şartı için yeterli görülmemiştir.
Israr, aynı hareketin tekrarı zorunluluğu taşımaz; farklı seçimlik hareketlerin ardışık olarak yapılması da ısrarı oluşturur.
2.3. Netice (Zarar Unsuru)
Israrlı takip, bir tehlike suçu değil, zarar suçudur. Suçun oluşması için failin eylemlerinin,
Mağdur üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşturması,veya mağdurun kendisinin ya da yakınlarından birinin güvenliğinden endişe etmesine neden olması gerekir.
Bu neticeler gerçekleşmediği takdirde, eylemler ısrarlı takip suçunu oluşturmaz.
2.4. Manevi Unsur
Suç, kasten işlenebilir. Genel kasıt yeterli olup, olası kasıtla da işlenmesi mümkündür. Failin hangi saikle hareket ettiği (aşk, nefret, kıskançlık vb.) suçun varlığına etki etmez.
3. Nitelikli Haller (TCK m. 123/A-2)
Üç durumda ceza artırılarak bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür:
-Suçun çocuğa veya ayrılık kararı verilen / boşanılan eşe karşı işlenmesi.
-Suçun, mağdurun okulunu, işyerini, konutunu değiştirmesine veya okulunu/işini bırakmasına neden olması.
Suçun, hakkında uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbiri bulunan fail tarafından işlenmesi.
Bu nitelikli haller, mağdurun kırılganlığını veya failin özel tehlikeliliğini dikkate alır.
4. Şikâyet Süresi, Zamanaşımı ve Uzlaşma
Şikâyet süresi:Fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikâyet zorunludur.
Dava zamanaşımı:8 yıl (TCK m. 66/1-e).
Uzlaşma:Uygulanmaz (CMK m. 253/3).
Şikâyetten vazgeçme, soruşturma aşamasında “kovuşturmaya yer olmadığına” karar verilmesine; kovuşturma aşamasında ise “davanın düşmesine” yol açar.
5. Yargıtay’ın Konuya İlişkin Güncel Kararı
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 11.09.2024 tarihli, 2024/167 E., 2024/4106 K. sayılı kararı, kanunun zaman bakımından uygulanması açısından önem taşımaktadır. Sanık hakkında, 09.12.2021 tarihinde işlendiği iddia edilen eylemler nedeniyle Gölbaşı 1. Asliye Ceza Mahkemesince 01.12.2022 tarihinde TCK m. 123/A uyarınca mahkumiyet kararı verilmiştir. Adalet Bakanlığı, ısrarlı takip suçunun TCK’ya 22.05.2022 tarihinde eklendiğini, dolayısıyla 09.12.2021 tarihinde bu suç tipinin bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
“İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez” (TCK m. 7/1) ilkesi gereği, sanığın eylemlerinin işlendiği tarihte yürürlükte olan TCK m. 123/1 (kişilerin huzur ve sükununu bozma) kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Mahkemenin TCK m. 123/A ile mahkumiyet kararı, kanun yararına bozulmuştur.
Bu karar, kanunun geriye yürümezliği ilkesinin ısrarlı takip suçu açısından da geçerli olduğunu ve 22.05.2022 tarihinden önceki eylemlerin bu madde kapsamında cezalandırılamayacağını göstermektedir.
6. Mağdurlar İçin Başvuru Yolları
Israrlı takibe maruz kalan kişilerin aşağıdaki adımları izlemesi önerilir:
-Delillerin saklanması: Mesaj kayıtları, arama kayıtları, sosyal medya ekran görüntüleri, tanık beyanları, güvenlik kamerası görüntüleri.
-Rıza yokluğunun açıkça bildirilmesi: Mağdurun, rahatsız olduğunu ve devam edilmemesi gerektiğini fail bildirmesi, ısrar unsurunun tespitinde delil niteliği taşır.
-Şikâyet dilekçesi ile Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvuru: 6 aylık süre içinde yapılmalıdır.
-Koruma tedbiri talebi: 6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma, konuta yaklaşmama gibi tedbirlerin uygulanması istenebilir.
TCK m. 123/A ile düzenlenen ısrarlı takip suçu, bireylerin özgürlük ve güvenlik hakkının korunmasında önemli bir araçtır. Fiziki takip, dijital taciz veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurma gibi çeşitli şekillerde işlenebilen bu suç, mağdur üzerinde ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratması halinde tamamlanmış olur.
Kanunun yürürlük tarihi (22.05.2022) öncesindeki eylemler hakkında 123/A hükümleri uygulanamayacaktır. Şikâyet süresi 6 ay, dava zamanaşımı 8 yıl olup, uzlaşma söz konusu değildir.
Yargıtay’ın güncel içtihatları, her somut olayda ısrar, takip ve huzursuzluk unsurlarının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
