Trafik Kazası Sonucu Yaralanan Ev Hanımının Geçici İş Göremezlik Tazminatı Hakkı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 54. maddesi, bedensel zararlar bakımından sınırlı sayı ilkesini benimsememiştir. Maddede tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar özel olarak sayılmış olup, bunlar dışında kalan zarar türleri de tazminat kapsamına girebilir.
Geçici iş göremezlik zararı, TBK m. 54’te doğrudan tanımlanmamış olmakla birlikte, haksız fiil sonucu zarar görenin tedavi görmesi, iyileşinceye kadar çalışamaması veya günlük hayat fonksiyonlarını gereği gibi yerine getirememesi nedeniyle uğradığı kazanç kaybı ya da efor kaybından kaynaklanan zarardır. Bu zarar, somut olaya göre kazanç kaybı (TBK m. 54/2) veya hayat fonksiyonlarının gereği gibi yerine getirilememesinden doğan efor kaybı (TBK m. 54/3) niteliğinde değerlendirilebilir.
II. GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ZARARININ HUKUKİ NİTELİĞİ VE KAPSAMI
TBK m. 54/2de’de düzenlenen “kazanç kaybı”, çalışma gücünün azalması veya kaybından kaynaklanan ekonomik kayıpları ifade eder. Çalışma gücü, kişinin zihni, ruhi veya bedeni yeterliliklerine bağlı her türlü ekonomik verimliliği kapsar ve bu kayıp geçici olabileceği gibi sürekli de olabilir.
TBK m. 54/3’de ise, kazanç kaybı dışında kalan, vücut fonksiyonlarının gereği gibi yerine getirilememesinden kaynaklanan zararları da içerir. Geçici iş göremezlik döneminde zarar görenin yaşamsal faaliyetlerini (ev işleri, aileye katkı vb.) yerine getirememesi veya bunları daha fazla efor sarf ederek yapması, bu bent kapsamında tazmin edilebilir bir zarardır.
Yargıtay içtihatları uyarınca, geçici iş göremezlik zararı; zarar görenin iyileşinceye kadar çalışamaması veya günlük faaliyetlerini yerine getirememesi nedeniyle uğradığı iş ve kazanç kaybı olarak tanımlanır. Bu dönemde zarar gören %100 iş göremez kabul edilir (Yargıtay 17. HD, 2015/9347 E., 2018/4033 K., 11.04.2018; Yargıtay 4. HD, 2010/11441 E., 2012/393 K., 18.01.2012).
Geçici iş göremezlik süresi, tedavi süresini (tıbbi müdahalelerin bitimine kadar) ve iyileşme süresini (tedavi bitiminden günlük işlere dönebilmeye kadar) kapsar. Gerekli tedavilere rağmen kalıcı sakatlık oluşması halinde tedavi süresi %100 iş göremezlik üzerinden değerlendirilir. Ölümle sonuçlanan hallerde ise haksız fiil tarihinden ölüm tarihine kadarki tedavi süresi esas alınır.
III. EV HANIMININ GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ZARARI
Ev hanımlarının kazanç getirici bir işte fiilen çalışmamaları nedeniyle ‘kazanç kaybı’ndan söz edilemeyeceği ileri sürülebilse de, bu yaklaşım sorumluluk hukuku ilkeleriyle bağdaşmaz. Ev hanımları, ev işleri ve yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesi bakımından ekonomik değer taşıyan katkılar sağlar. Bu faaliyetlerin haksız fiil nedeniyle aksaması veya daha fazla eforla yapılması, normatif zarar teorisi çerçevesinde tazmin edilebilir niteliktedir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, ev hanımlarının zarar hesaplamasında geçici ve sürekli iş göremezlik ayrımı yapılmaksızın, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığı olarak asgari geçim indirimi (AGİ) hariç asgari ücretin esas alınması gerektiğini kabul etmektedir.
Aşağıda, konuya ilişkin önemli Yargıtay kararları sunulmuştur.
1. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2025/10987, Karar No: 2025/17106, Karar Tarihi: 22.12.2025
Uyuşmazlık, ZMSS poliçesiyle teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun (ev hanımı) sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesi başvuruyu kısmen kabul ederek 321.051,18 TL sürekli iş göremezlik, 50,00 TL geçici iş göremezlik ve 50,00 TL bakıcı gideri tazminatına hükmetmiştir. Yargıtay kararı onamıştır. Bu karar, ev hanımı olan davacılar lehine geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilebileceğini açıkça ortaya koymaktadır.
2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2024/10295, Karar No: 2025/15996, Karar Tarihi: 01.12.2025
Benzer şekilde, ZMSS poliçeli araçla meydana gelen trafik kazasında yaralanan ev hanımı davacının sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebi incelenmiştir. Davacı talebini ıslahla yükseltmiştir. Yargıtay, ilk derece Mahkemesinin kararını onamıştır. Karar, ev hanımları için geçici iş göremezlik tazminatının kabul edilebilirliğini teyit etmektedir.
3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2022/4543, Karar No: 2023/10029, Karar Tarihi: 02.10.2023
Uyuşmazlık, ZMMS poliçesi bulunmayan aracın çarptığı yaya ev hanımının sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir. İtiraz Hakem Heyeti, ev hanımının evdeki çalışmalarının da çalışma niteliğinde olduğu gerekçesiyle talepleri kabul etmiştir. Yargıtay kararı onamıştır. Kararda, geçici iş göremezlik tazminatının sigorta teminatı kapsamında olduğu ve ev hanımları için kabul edilebileceği vurgulanmıştır.
4. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2022/15210, Karar No: 2024/12464, Karar Tarihi: 09.12.2024
ZMSS poliçeli araç kazasında yaralanan ev hanımı davacının sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı talebi kabul edilmiş, Hakem Heyeti toplam tazminata hükmetmiştir. Davalı, ev hanımı olduğu için geçici iş göremezlik talebinin reddini istemiştir. Yargıtay, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek onama vermiştir.
5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2021/8472, Karar No: 2022/920, Karar Tarihi: 20.01.2022
Davacı kaza tarihinde ev hanımı olup, kazanç getirici işte çalışmadığı dosya kapsamıyla sabittir. İyileşme süresi 300 gün olarak belirlenmiş ve aktüer raporda geçici iş göremezlik tazminatı hesaplanmıştır. Yargıtay, “kazanç getirici işte çalışmadığından ve mahrum kalınan bir kazançtan bahsedilemeyeceğine göre” davacı için geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmemesi gerektiğini belirterek bozma kararı vermiştir. (Bu karar, somut delil sunulmaması halinde reddi gerektirebileceğini gösteren istisnai kararlardandır.)
6. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Esas No: 2021/6778, Karar No: 2021/9562, Karar Tarihi: 01.12.2021
Davacı ev hanımı olup iyileşme süresi 45 gün olarak saptanmış, aktüer raporda 963 TL geçici iş göremezlik tazminatı hesaplanmıştır. Yargıtay, ev hanımı olduğu ve kazanç getirici işte çalışmadığı gerekçesiyle geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmemesi gerektiğini belirterek bozma kararı vermiştir.
7. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, Esas No: 2019/2627, Karar No: 2020/5544, Karar Tarihi: 13.10.2020
Davacı ev hanımıdır. Aktüer raporda asgari ücret esas alınmış ancak AGİ dahil edilmiştir. Yargıtay, asgari ücretin yaşamsal faaliyetlerin karşılığı olduğunu, AGİ’nin ücretli çalışanlar için geçerli olup ev hanımları için dikkate alınamayacağını belirterek bozma kararı vermiştir. Kararda geçici iş göremezlik zararı efor kaybı olarak kabul edilmiştir.
8. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, Esas No: 2019/2909, Karar No: 2020/7805, Karar Tarihi: 30.11.2020
Benzer şekilde ev hanımı davacı için AGİ’siz net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması ve aktif-pasif devre ayrımı yapılmaksızın pasif devre kabul edilmesi gerektiği belirtilerek bozma kararı verilmiştir.
Yargıtay’ın diğer ilgili kararlarında da örneğin 2021/18858 E., 2021/10389 K.; 2021/21676 E., 2021/10607 K.; 2022/10263 E., 2022/12643 K. ev hanımları için efor kaybı tazminatı hesaplanırken AGİ hariç asgari ücretin esas alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Av. SUEDA POLAT
